Đỗ Quyên

                 Đỗ Quyên

            Thơ Hà Chính Bình
 
“Tìm về quê hương” như thế nào? 

 
 

Thưa Quý vị và các bạn!

Tôi tin rằng là những người lìa xa quê hương - với các lý do khác nhau – chúng ta mỗi người đều tìm về quê hương theo cách riêng của mình; bởi mỗi người có Trái tim riêng có Bước chân riêng.

Cũng như một vài đề tài muôn thuở của văn học “Tìm về quê hương” là đề tài hầu như thi sĩ nào cũng coi như nằm lòng.

Hà Chính Bình khi ở Việt Nam là một người Việt gốc Hoa cựu sinh viên khoa Luyện kim trường Đại học Bách Khoa Hà Nội ( 1967-1972 ).Hiện tại Canada là người ly hương và ở đâu anh cũng là nhà thơ. Vậy với Hà Chính Bình - anh đeo trên mình sự xa quê hương tới 3 lần!

Chơi với anh hơn 10 năm qua tạp chí Người Việt Hải Ngoại tôi cứ đau đáu tìm xem người thơ này đã “tìm về quê hương” như thế nào?

Thì đây hôm nay nơi trang 55 của tập sách “Hãy Để Chim Chóc Làm Đầy Bầu Trời” mà ta đang có trên tay Hà Chính Bình hiện lên qua bài thơ mang tựa đề “đúng trăm phần trăm” như vậy - “Tìm về quê hương với lời “Kính tặng hương hồn anh Trần Lực – anh yên nghỉ ở Quảng Đông Trung Quốc).

Lỗ Tấn – nhà văn vĩ đại người Trung Hoa - có một câu tự bạch về thuật viết văn của ông đại ý rằng nhân vật của ông có cái tai Quảng Tây cái mũi Bắc Kinh và giọng nói Hà Nam …

Bài thơ của Hà Chính Bình mang tính hiện thực cao khiến tôi – dù là một kẻ cũng làm thơ - cứ nhất mực tin rằng nhân vật “anh” trong bài thơ “trăm phần trăm” là Trần Lực. Tới mức Lỗ Tấn tiên sanh phải giật vai tôi mà nhắc: “Này hậu bối nhân vật “anh” đâu chỉ là Trần Lực còn là cả Hà Chính Bình và là cả chính chú mày nữa đó.” Tôi cho rằng cả Quý vị và các bạn cũng được Lỗ Tấn tiên sanh nhắn nhủ vậy!

Dù mỗi chúng ta có “gia tài” riêng bảo vật riêng về “quê hương”.

Với Trịnh Công Sơn gia tài đó là “khúc nhạc buồn”.

Với anh Trần Lực trong bài thơ đó là:

“Thuở xưa

bố anh viết hai chữ ‘quê hương’

trên một tờ giấy

cất vào vali đã cũ

Rồi một ngày

Ông dán tờ giấy lên tường

bỏ đi

không lời nhắn nhủ”….

Bài thơ được dựng lên từ một tình tiết rất “siêu thực” và bí ẩn nhưng trong lời kể mộc mạc cụ thể. Kịch tính của toàn bài khởi đi từ đây. Và thơ tính của bài cũng là đấy!

Nhân vật “anh” trong bài thơ được truyền lại “gia tài” này khi

“mẹ anh đôi mắt vô hồn

Bàn tay lạnh ngắt

nắm chặt tờ giấy

hai chữ “quê hương’ đã nhàu”

và tới khi

“anh mày chết rồi

Trong túi áo anh mày

…………………

chỉ có tờ giấy nát

và hai chữ quê hương”

Hà Chính Bình sử dụng rất trung thành một thủ pháp làm nên vóc dáng đồ sộ của văn hóa và văn chương Trung Hoa: Sự thực hiện lời truyền của tiền bối. Người con trong bài thơ sau chặng đường tủi nhục và cơ hàn đã cố na thân về quê cha đất tổ. Anh Trần Lực đã yên nghỉ Trung Quốc. Đó là một cách lý giải trong văn học sự “hồi cố quận” của nhà thơ Hà Chính Bình: Chỉ có cái Chết mới là câu trả lời. Dùng cái Chết làm lời đáp trong văn học đó là một thủ pháp rất phổ biến của nhiều tác giả xưa nay.

Về hình tượng thơ trong bài này - giữa những cảnh quang trần trụi – Hà Chính Bình đã cho nổi lên những câu thơ siêu thực nhiều giá trị như

“Người thân là gió hú là mưa sa”

Hay

“Quê hương nào đến từ những đường cong.”

Về thể loại bài thơ “Tìm về quê hương” khiến tôi muốn gợi ý với Quý vị và các bạn rằng một tác phẩm văn học thành công khi ta khó có thể biết nó ở thể loại nào. Nghe như nghịch lý! Vâng tôi ngờ rằng chính Hà Chính Bình đã “chuyển thể” bài thơ này từ một truyện ngắn. Anh dùng các nhát cắt khắc nghiệt của thời gian:

“Rồi một ngày

……………..

“Rồi một ngày

……………..

để thơ hóa các tình tiết các bối cảnh các tình huống các cao trào các lớp nhân vật các lời thoại… Tôi tin rằng mình đúng vì nhà thơ Hà Chính Bình cũng song song là một nhà văn với nhiều truyện ngắn thành đạt.

Có những khuynh hướng lý luận cho rằng thể loại chỉ là phương tiện để sáng tác; Lại cũng có không ít trường phái muốn thể loại là mục đích. Và từ đó cũng sinh ra nhưng lý luận “nước đôi”. Với người sáng tác thì sao? Anh ta có thể “nhất biên đảo” – nghiêng về một phía. Anh ta cũng có thể không cần thuộc về hẳn một lý thuyết sáng tác nào mà “đong đưa” giữa các thái cực. Hà Chính Bình với “Tìm về quê hương” đã cống hiến chúng ta một bài thơ tự sự trong cái “đong đưa” tài ba như thế!

Cuối cùng tôi muốn cùng Quý vị và các bạn thưởng lãm nhịp thơ tự do gập ghềnh trắc trở nhưng định hướng mà Hà Chính Bình thi hành qua bài thơ. Bước chân hồi hương của những kẻ nghèo đói có gia cảnh bất hạnh rõ ràng khác với bước chân của dân lãng du.

“Yên tâm mà đi

Quê cha anh đấy

Củ khoai nướng dở

Rau nhặt ngoài đồng

Thê lương một bóng

Tro tàn đêm đông.”

Cái khác lớn nhất ở đây là kẻ khổ nạn đi để mà đến dù có thể chết – vì đó là Sứ mạng của họ. Trong nghĩa đó họ - những người Tìm Về Quê Hương - là những người hạnh phúc.

Cám ơn nhà thơ Hà Chính Bình! Cám ơn Quý vị và các bạn đã lắng nghe!

30-11-2007

Đỗ Quyên

 

Hà chính Bình

gửi anh Thái Thanh

Chào anh Thái Thanh.
Cảm ơn anh đến thăm nhà.
Bận quá nên trả lời anh hơi muộn. Mong anh thông cảm.
Chúc anh và gia đình vui khoẻ hạnh phúc

Hà chính Bình

Gửi anh Nguyễn đức Đát

Chào anh Nguyễn đức Đát.
Lâu lắm rồi anh mới đến thăm nhà. Cảm ơn anh nhiều lắm nhé. Tôi độ này cũng bận quá nên trả lời anh hơi muộn. Mong anh thông cảm nhé.

Chúc anh vui khoẻ nhé.

Hà chinh Bình

gửi Hoàng công Danh

Chào Hoàng công Danh.
Cảm ơn Hoàng công Danh đến thăm tệ xá. Độ này bận quá nên trả lời hơi muộn. Mong thông cảm nhé.

Chúc Hoàng công Danh vui vẻ nhé.

ntt

Kính anh Hà Chính Bình!

Thanh xin dược gửi tới anh lời chào lời chúc sức khỏe niềm vui & hạnh phúc!

Nguyễn Đức Đát

Gửi Đỗ Quyên

Qua bài viết của Đỗ Quyên mới hiểu được Hà Chính Bình và Thơ Hà Chính Bình. Một người con xa quê lúc nào cũng đau nhớ về quê hương. Với HCB nỗi nhớ đó đã cụ thế hóa bằng thơ. Những bài thơ da diết và đầy xúc d8iộng. Xin đồng cảm cùng tác giả và nhà thơ.

hkzanh

gửi bác

chào bác Hà Chính Bình và cả bác Đỗ Quyên.
đề tài quê hương nói rồi nói mãi dẫu mòn chưa hết...như cái dòng sữa mẹ vậy!
bác giờ ở Hải Ngoại cũng như bao ngưòi tha hương lữ thứ đều muốn hướng về cội nguồn dân tộc - điều đó thật đáng quí!
chúc trang blog của bác giàu hồn việt sệt tình quê đuề huề bạn hữu ...
chước tửu một ly dù là hậu thế!
thằng chăn trâu - Hoàng Công Danh