Đỗ Quyên

By Chủ bút: Hà Chính Bình

                 Đỗ Quyên

            Thơ Hà Chính Bình
 
“Tìm về quê hương” như thế nào? 

 
 

Thưa Quý vị và các bạn!

Tôi tin rằng là những người lìa xa quê hương - với các lý do khác nhau – chúng ta mỗi người đều tìm về quê hương theo cách riêng của mình; bởi mỗi người có Trái tim riêng có Bước chân riêng.

Cũng như một vài đề tài muôn thuở của văn học “Tìm về quê hương” là đề tài hầu như thi sĩ nào cũng coi như nằm lòng.

Hà Chính Bình khi ở Việt Nam là một người Việt gốc Hoa cựu sinh viên khoa Luyện kim trường Đại học Bách Khoa Hà Nội ( 1967-1972 ).Hiện tại Canada là người ly hương và ở đâu anh cũng là nhà thơ. Vậy với Hà Chính Bình - anh đeo trên mình sự xa quê hương tới 3 lần!

Chơi với anh hơn 10 năm qua tạp chí Người Việt Hải Ngoại tôi cứ đau đáu tìm xem người thơ này đã “tìm về quê hương” như thế nào?

Thì đây hôm nay nơi trang 55 của tập sách “Hãy Để Chim Chóc Làm Đầy Bầu Trời” mà ta đang có trên tay Hà Chính Bình hiện lên qua bài thơ mang tựa đề “đúng trăm phần trăm” như vậy - “Tìm về quê hương với lời “Kính tặng hương hồn anh Trần Lực – anh yên nghỉ ở Quảng Đông Trung Quốc).

Lỗ Tấn – nhà văn vĩ đại người Trung Hoa - có một câu tự bạch về thuật viết văn của ông đại ý rằng nhân vật của ông có cái tai Quảng Tây cái mũi Bắc Kinh và giọng nói Hà Nam …

Bài thơ của Hà Chính Bình mang tính hiện thực cao khiến tôi – dù là một kẻ cũng làm thơ - cứ nhất mực tin rằng nhân vật “anh” trong bài thơ “trăm phần trăm” là Trần Lực. Tới mức Lỗ Tấn tiên sanh phải giật vai tôi mà nhắc: “Này hậu bối nhân vật “anh” đâu chỉ là Trần Lực còn là cả Hà Chính Bình và là cả chính chú mày nữa đó.” Tôi cho rằng cả Quý vị và các bạn cũng được Lỗ Tấn tiên sanh nhắn nhủ vậy!

Dù mỗi chúng ta có “gia tài” riêng bảo vật riêng về “quê hương”.

Với Trịnh Công Sơn gia tài đó là “khúc nhạc buồn”.

Với anh Trần Lực trong bài thơ đó là:

“Thuở xưa

bố anh viết hai chữ ‘quê hương’

trên một tờ giấy

cất vào vali đã cũ

Rồi một ngày

Ông dán tờ giấy lên tường

bỏ đi

không lời nhắn nhủ”….

Bài thơ được dựng lên từ một tình tiết rất “siêu thực” và bí ẩn nhưng trong lời kể mộc mạc cụ thể. Kịch tính của toàn bài khởi đi từ đây. Và thơ tính của bài cũng là đấy!

Nhân vật “anh” trong bài thơ được truyền lại “gia tài” này khi

“mẹ anh đôi mắt vô hồn

Bàn tay lạnh ngắt

nắm chặt tờ giấy

hai chữ “quê hương’ đã nhàu”

và tới khi

“anh mày chết rồi

Trong túi áo anh mày

…………………

chỉ có tờ giấy nát

và hai chữ quê hương”

Hà Chính Bình sử dụng rất trung thành một thủ pháp làm nên vóc dáng đồ sộ của văn hóa và văn chương Trung Hoa: Sự thực hiện lời truyền của tiền bối. Người con trong bài thơ sau chặng đường tủi nhục và cơ hàn đã cố na thân về quê cha đất tổ. Anh Trần Lực đã yên nghỉ Trung Quốc. Đó là một cách lý giải trong văn học sự “hồi cố quận” của nhà thơ Hà Chính Bình: Chỉ có cái Chết mới là câu trả lời. Dùng cái Chết làm lời đáp trong văn học đó là một thủ pháp rất phổ biến của nhiều tác giả xưa nay.

Về hình tượng thơ trong bài này - giữa những cảnh quang trần trụi – Hà Chính Bình đã cho nổi lên những câu thơ siêu thực nhiều giá trị như

“Người thân là gió hú là mưa sa”