Đỗ Quyên

By Chủ bút: Hà Chính Bình

                 Đỗ Quyên

            Thơ Hà Chính Bình
 
“Tìm về quê hương” như thế nào? 

 
 

Thưa Quý vị và các bạn!

Tôi tin rằng là những người lìa xa quê hương - với các lý do khác nhau – chúng ta mỗi người đều tìm về quê hương theo cách riêng của mình; bởi mỗi người có Trái tim riêng có Bước chân riêng.

Cũng như một vài đề tài muôn thuở của văn học “Tìm về quê hương” là đề tài hầu như thi sĩ nào cũng coi như nằm lòng.

Hà Chính Bình khi ở Việt Nam là một người Việt gốc Hoa cựu sinh viên khoa Luyện kim trường Đại học Bách Khoa Hà Nội ( 1967-1972 ).Hiện tại Canada là người ly hương và ở đâu anh cũng là nhà thơ. Vậy với Hà Chính Bình - anh đeo trên mình sự xa quê hương tới 3 lần!

Chơi với anh hơn 10 năm qua tạp chí Người Việt Hải Ngoại tôi cứ đau đáu tìm xem người thơ này đã “tìm về quê hương” như thế nào?

Thì đây hôm nay nơi trang 55 của tập sách “Hãy Để Chim Chóc Làm Đầy Bầu Trời” mà ta đang có trên tay Hà Chính Bình hiện lên qua bài thơ mang tựa đề “đúng trăm phần trăm” như vậy - “Tìm về quê hương với lời “Kính tặng hương hồn anh Trần Lực – anh yên nghỉ ở Quảng Đông Trung Quốc).

Lỗ Tấn – nhà văn vĩ đại người Trung Hoa - có một câu tự bạch về thuật viết văn của ông đại ý rằng nhân vật của ông có cái tai Quảng Tây cái mũi Bắc Kinh và giọng nói Hà Nam …

Bài thơ của Hà Chính Bình mang tính hiện thực cao khiến tôi – dù là một kẻ cũng làm thơ - cứ nhất mực tin rằng nhân vật “anh” trong bài thơ “trăm phần trăm” là Trần Lực. Tới mức Lỗ Tấn tiên sanh phải giật vai tôi mà nhắc: “Này hậu bối nhân vật “anh” đâu chỉ là Trần Lực còn là cả Hà Chính Bình và là cả chính chú mày nữa đó.” Tôi cho rằng cả Quý vị và các bạn cũng được Lỗ Tấn tiên sanh nhắn nhủ vậy!

Dù mỗi chúng ta có “gia tài” riêng bảo vật riêng về “quê hương”.

Với Trịnh Công Sơn gia tài đó là “khúc nhạc buồn”.

Với anh Trần Lực trong bài thơ đó là:

“Thuở xưa

bố anh viết hai chữ ‘quê hương’

trên một tờ giấy

cất vào vali đã cũ

Rồi một ngày

Ông dán tờ giấy lên tường

bỏ đi

không lời nhắn nhủ”….

Bài thơ được dựng lên từ một tình tiết rất “siêu thực” và bí ẩn nhưng trong lời kể mộc mạc cụ thể. Kịch tính của toàn bài khởi đi từ đây. Và thơ tính của bài cũng là đấy!

Nhân vật “anh” trong bài thơ được truyền lại “gia tài” này khi

“mẹ anh đôi mắt vô hồn

Bàn tay lạnh ngắt

nắm chặt tờ giấy

hai chữ “quê hương’ đã nhàu”

và tới khi

“anh mày chết rồi

Trong túi áo anh mày

…………………

chỉ có tờ giấy nát

và hai chữ quê hương”

Hà Chính Bình sử dụng rất trung thành một thủ pháp làm nên vóc dáng đồ sộ của văn hóa và văn chương Trung Hoa: Sự thực hiện lời truyền của tiền bối. Người con trong bài thơ sau chặng đường tủi nhục và cơ hàn đã cố na thân về quê cha đất tổ. Anh Trần Lực đã yên nghỉ Trung Quốc. Đó là một cách lý giải trong văn học sự “hồi cố quận” của nhà thơ Hà Chính Bình: Chỉ có cái Chết mới là câu trả lời. Dùng cái Chết làm lời đáp trong văn học đó là một thủ pháp rất phổ biến của nhiều tác giả xưa nay.

Về hình tượng thơ trong bài này - giữa những cảnh quang trần trụi – Hà Chính Bình đã cho nổi lên những câu thơ siêu thực nhiều giá trị như

“Người thân là gió hú là mưa sa”

Hay

“Quê hương nào đến từ những đường cong.”

Về thể loại bài thơ “Tìm về quê hương” khiến tôi muốn gợi ý với Quý vị và các bạn rằng một tác phẩm văn học thành công khi ta khó có thể biết nó ở thể loại nào. Nghe như nghịch lý! Vâng tôi ngờ rằng chính Hà Chính Bình đã “chuyển thể” bài thơ này từ một truyện ngắn. Anh dùng các nhát cắt khắc nghiệt của thời gian:

“Rồi một ngày

……………..

“Rồi một ngày

……………..

để thơ hóa các tình tiết các bối cảnh các tình huống các cao trào các lớp nhân vật các lời thoại… Tôi tin rằng mình đúng vì nhà thơ Hà Chính Bình cũng song song là một nhà văn với nhiều truyện ngắn thành đạt.

Có những khuynh hướng lý luận cho rằng thể loại chỉ là phương tiện để sáng tác; Lại cũng có không ít trường phái muốn thể loại là mục đích. Và từ đó cũng sinh ra nhưng lý luận “nước đôi”. Với người sáng tác thì sao? Anh ta có thể “nhất biên đảo” – nghiêng về một phía. Anh ta cũng có thể không cần thuộc về hẳn một lý thuyết sáng tác nào mà “đong đưa” giữa các thái cực. Hà Chính Bình với “Tìm về quê hương” đã cống hiến chúng ta một bài thơ tự sự trong cái “đong đưa” tài ba như thế!

Cuối cùng tôi muốn cùng Quý vị và các bạn thưởng lãm nhịp thơ tự do gập ghềnh trắc trở nhưng định hướng mà Hà Chính Bình thi hành qua bài thơ. Bước chân hồi hương của những kẻ nghèo đói có gia cảnh bất hạnh rõ ràng khác với bước chân của dân lãng du.

“Yên tâm mà đi

Quê cha anh đấy

Củ khoai nướng dở

Rau nhặt ngoài đồng

Thê lương một bóng

Tro tàn đêm đông.”

Cái khác lớn nhất ở đây là kẻ khổ nạn đi để mà đến dù có thể chết – vì đó là Sứ mạng của họ. Trong nghĩa đó họ - những người Tìm Về Quê Hương - là những người hạnh phúc.

Cám ơn nhà thơ Hà Chính Bình! Cám ơn Quý vị và các bạn đã lắng nghe!

30-11-2007

Đỗ Quyên

 

More...

chuyện ngày mai

By Chủ bút: Hà Chính Bình

Chuyện ngày mai


 Tặng em Trịnh bội Hiền.



Trong mắt em
chưa có chuyện ngày mai.
Chiều chông chênh
ngả vàng trên nóc phố.
Anh vô tình hay vì chẳng nỡ
nhắc đến chuyện ngày mai.


Em dắt anh
men những dãy phố dài.
Đời dung dăng qua từng ô gạch vỡ.
Anh vô tình hay vì chẳng nỡ
nhắc đến chuyện ngày mai.


Chuyện ngày mai
chưa là chuyện chiều nay.
Em mê mải ướp hồn trong hoa nắng.
Hương nhu thoảng đôi bờ vai thấp thoáng
tóc đan chiều
nương gió hương say.


Chuyện ngày mai
chưa là chuyện chiều nay.
Đêm ngơ ngẩn rụt rè về ngõ vắng.
Tầu gọi người
ga giật mình thức trắng
“xin anh đừng nhắc đến chuyện ngày mai.”


Bụi sương thiêm thiếp chấn song ngoài
Em trăn trở nâu nẫu tình ly biệt.
Phút giây trôi
lòng em thêm da diết
mi chớp buồn
lấp loáng ánh sao bay.


Giã biệt em yêu
Chuyện ngày mai chợt đến
Một bàn tay giơ vẫy một bàn tay.


 Hà chính Bình
Vancouver 2001

More...

một thoáng thu

By Chủ bút: Hà Chính Bình







          một thoáng thu


                     mây gợn sóng lòng xô nghiêng vách núi
                     màn trướng rung rinh đan kết long lanh
                     những giọt cường toan của đam mê dan díu
                     đốt cháy vàng hương xanh.


                     Em mải miết giấu lời trối trăn
                     cuả nhiều mảnh tình
                     trong góc quăn từng chiếc lá
                     với vẻ mặt đoan trang thật lạ
                     nhật ký từng đêm trên mỗi vết hằn.


                     Em chẳng dám nói điều em muốn nói.
                     Trời loãng ra bởi từng cơn gió thổi
                     cuốn theo chuỗi buồn thời gian
                     bỏ lại chiều say lớp lớp lá vàng.


                     Em chẳng dám nói điều em muốn nói.
                     Lá rụng lao xao nhiều lời giả dối
                     vật vờ làm kiếp phù sinh
                     héo xác già nua rã rữa xuân tình.


                     Giọt lạnh sương hôm rơi vào cảm xúc
                     Khúc bâng quơ xao xuyến giấc đêm vàng
                     Chẳng phải em đó sao?
                     Phập phồng háo hức.
                     Cửa đóng khung mình – Bức thu hoang.


                     Em bình thản cất lời trăn trối
                     vẻ đoan trang chẳng vội
                     Một thoáng thu qua.


                     Hà chính Bình
                     Vancouver 2001 

More...

EM ĐI TÌM

By Chủ bút: Hà Chính Bình

Em đi tìm


Đời chưa ga cuối
đã đánh mất hành trang.

Em đi tìm
giấc mơ bị bỏ quên
trong căn nhà nhỏ
lỡ dở.

Em đi tìm
tim em bị bỏ quên
trong rừng hoang dã thú
nát vỡ.

Em đi tìm
tình em bị bỏ quên
trên sa mạc khô
cháy đỏ.

Em đi tìm
quá khứ em bị bỏ quên
ở kiếp con người
đau khổ.

 Hà chính Bình
 Vancouver
 17/05/2002

More...

NGƯỜI MỸ

By Chủ bút: Hà Chính Bình

                            người Mỹ

                           
Truyện ngắn của

                                 Hương Thu Huyền


- Hả? Cái gì? Mày muốn gì?
Hắn trừng đôi mắt trắng dã lườm lườm nhìn vào mặt thằng Mike hỏi cộc lốc.
- À... không. Không có gì quan trọng. Tôi... tôi muốn xin anh một chỗ ngủ qua đêm nay ở đây nếu anh không thấy phiền.
- Tất nhiên là rất phiền rồi. Một chỗ ngủ? Hừm...Đ.mẹ không đơn giản và dễ dàng như mày nghĩ đâu. Tất cả đều có giá của nó. Mày vào Hotel thì phải trả tiền thuê phòng. Đúng không nào? Đây cũng là một loại Hotel đấy.
Hắn nhe hai hàm răng trắng nhởn ra cười rồi lại nhìn chăm chăm từ đầu đến chân thằng Mike. Nhìn chán hắn quay ngoắt đi nhặt mấy thanh gỗ và vài miếng giẻ ngấm dầu vất vào cái thùng phuy han gỉ làm ngọn lửa bùng lên. Khói bốc xám xịt hôi nồng nặc.
Trong cái ngõ tối tăm bẩn thỉu này không chỉ có một cái thùng phuy mà có đến vài cái cũng ám khói đen xì như vậy. Nhưng chỉ có cái của hắn và hai cái nữa là đang được dùng như những cái lò sưởi. Xung quanh hai cái kia thấp thoáng mấy người đang giơ tay ra hơ lửa. Hắn độc chiếm cái này.
Lần đầu tiên thằng Mike đặt chân lên đất Mỹ. Không một xu dính túi.
Thật ra nó không có ý đến đây. Mười mấy ngày trước đang lang thang ở biên giới Canada và Mỹ nó bước vào đất Mỹ lúc nào không hay ngay ở khoảng trống đầy cỏ mọc cao đến bụng nó. Không ai phát hiện ra nó. Khi nhận ra không còn đứng trên đất Canada nó mới nảy ý định chu du một chuyến cho biết Mỹ. Nó mò ra đường cái xin đi nhờ xe tải. Có nhiều người khước từ nhưng cũng có mấy người cho nó quá giang từng chặng. Thấy nó đói khát nhiều ông tài thương hại cho nó ăn uống. Đến Seattle tiểu bang Washington nó lại đi nhờ một chiếc xa tải to va dài khác. Tài xế là một ông già vui tính nói cho nó biét xe này chạy đường dài đến tận New York. Nó mừng quýnh.
Thế là nó đến được đây thành phố New York đồ sộ và đầy bụi ô nhiễm. Nó thất thểu. Đói / khát. Bữa ăn cuối cùng của nó vào giữa trưa. Trước khi chia tay ông tài già thết nó một suất McDonald. Đêm nay rất lạnh. Nó không dám nghĩ đến ăn uống. Nó chỉ mong có một chỗ ngủ. Ngủ hè phố? Nó không dám. Đất lạ có thể nhiều chuyện khủng khiếp không lường được xảy ra. Hoặc có thể cảnh sát sẽ tóm nó. Khật khưỡng mãi cho tới khi nó lạc vào ngõ hẻm này. Và nó gặp hắn.
Cuộc đời bụi bặm từ cái năm nó lên mười đến giờ ngay sau cái chết của bố mẹ nó vì một tai nạn ô tô. Nó thường quanh quẩn ở Vancouver Canada. Có một lần nó theo một thằng bạn lớn hơn nó bốn tuổi rong ruổi ba tháng trời ở Toronto miền đông Canada. Sau đó nó trở về Vancouver. Vì mảnh đất đó quá lạnh vả lại cũng chẳng hấp dẫn gì.
Hiện giờ thì khác. Nó đã đến Mỹ. Nó liếc mắt nhìn quanh. Trừ một khoảng sáng loang lổ lập lờ do mấy thùng phuy đỏ lửa hắt ra tất cả chìm vào bóng tối ẩm ướt hôi thối. Ngõ nhỏ này len giữa hai dãy nhà cao tầng đã quá cũ kỹ. Nó chưa từng thấy cái ngõ nào tồi tàn bẩn thỉu khai khẳn đến vậy. Thôi...cũng đành dừng chân ở đây. Nó chẳng có sự lựa chọn nào hơn thế.
- Mày ở đâu đến? Hắn đột nhiên hỏi nó.
- Canada.
- Nhà quê. Hắn cười ré lên như bị ma nhập.
- Mỹ là nhất. Tao có một thằng bạn gốc Hoa ở phố Tầu. Nó nói “Mỹ” theo ngôn ngữ Trung Hoa có nghĩa là đẹp là duyên dáng là văn hoa là lịch thiệp. Thằng nhà quê kia mày hiểu rồi chứ.
Hắn lại ré lên.
Một thoáng ngỡ ngàng thằng Mike im lặng ngắm hắn. Hắn khoảng mười tám mười chín tuổi gì đó. Cùng lắm hơn nó một hay hai tuổi. Da hắn cũng chẳng sáng sủa hơn gì màu da của nó. Thứ tiếng Mỹ của hắn còn pha giọng Jamaica. Thằng Mike cũng được sinh ra và từng sống ở đó. Bố mẹ nó thường kể về vùng đất ấy một cách tự hào. Họ nói Jamaica là quê hương thật đẹp mà cũng thật nghèo. Giọng Anh ngữ của họ mang nặng âm sắc quê hương. Cho đến giờ nó vẫn nhớ và cảm nhận dễ dàng.
- Anh đã đến Canada rồi sao? Nó hỏi.
- Ồ không. Tao chẳng cần biết Canada là cái quái gì cả.
- Có phải anh là di dân đến từ Jamaica không?
Hắn giật mình nhìn xoáy vào mắt thằng Mike trong vài giây rồi lảng ra cúi nhặt mấy mẩu bìa cát tông mấy mảnh ván vỡ một ít rác giẻ bẩn ném vào thùng phuy.
- Không. Tao được sinh ra ở Mỹ. Jamaica hả. Tao chưa hề nghe tên.
- Thế thì lạ thật đấy. Giọng anh còn nặng âm Jamaica lắm mà. Chẳng giống giọng Mỹ chút nào cả. Tôi sinh ra ở Jamaica nên tôi nhận biết được.Thằng Mike thật thà bày tỏ.
- E hèm...Vậy ra mày là dân Canada gốc Jamaica.
Ngập ngừng thêm một lúc lâu hắn chợt tâm sự:
- Mày tinh thật. Vừa rồi tao nói vui thôi. Thật ra gia đình tao từ Jamaica qua Mỹ mới được sáu năm. Bố mẹ tao nghèo quá. Kiếm ăn vất vả mà chẳng đủ sống. Mẹ tao lại ốm đau luôn mà chẳng dám khám bệnh mua thuốc. Vì tiền khám và tiền thuốc quá tốn. Bố tao vừa làm công ở bến cảng ban ngày vừa kiêm luôn kẻ cướp ban đêm. Cho đến ngày ông bị bắt và bị xử tù mười một năm vì chót giết chết một người đi đường để móc cái ví tiền của ông ta. Mẹ tao chết vì bệnh ung thư dạ con một năm sau đó. Đời tao từ đấy bị ném ra đường.
- Tội nghiệp mẹ anh quá. Nếu ở Canada có thể mẹ anh không chết. Vì ở Canada mọi người được vào bất cứ bệnh viện nào mà họ muốn. Bảo hiểm y tế chính phủ bao hết người bệnh không tốn một xu. Họ được đối xử tử tế công bằng và lịch sự.
- Thôi đi. Câm ngay cái mõm khoác lác của mày lại. Mỹ giàu nhất văn minh lịch sự nhất thế giới mà còn chưa được như thế huống hồ đất nhà quê. Tao nói cho mày nghe thằng John thằng bạn thân của tao đây này. Nó là thằng da trắng nhé lại được sinh ra ở Mỹ nữa. Bố mẹ nó cũng là dân cướp đấy bị ở tù lúc nó đang học dở lớp mười hai. Nó có học hẳn hoi chứ chẳng chơi. Chúng tao đặt cho nó cái biệt danh “John Mỹ chính hiệu”. Nó mới đi hoang hơn hai năm nay thôi. À giờ này không biết nó đã về chưa? Mày biết không? Nó nói ngoài người Mỹ ra tất cả là rác. Nó tự hào lắm. Chúng tao không được may mắn sinh ra ở Mỹ như nó. Nhưng dù sao bây giờ chúng tao cũng là người Mỹ rồi. Không Mỹ “chính hiệu” thì cũng là Mỹ “gia công” chứ. Dính hơi Mỹ là oai rồi.
- Thế thằng John có biết Canada không?
- chắc chắn rồi. Một lần kể về Canada nó quả quyết đất nhà quê ấy nằm phía nam châu Mỹ mà lại ở ngay cạnh nước Pháp nữa. Mày nghĩ xem nó có giỏi không? Nó là dân có học mà. Ờ nhỉ. Canada xa thế làm sao mày đến được đây? Ấy chết. Xuýt quên. Mày đang cần chỗ ngủ chứ gì? Mày có mang theo chút tiền nào không đấy? Không à? Hừm...Đ. mẹ. Thôi được. Nể tình đồng hương. Đêm nay mày ngủ với tao ở xó kia. Góc của thằng “John Mỹ chính hiệu” kề đấy phía tay trái.
Thằng Mike nhìn theo ngón tay hắn chỉ. Đó là một mảng tối đen mịt mùng.
Ném thêm vài mẩu gỗ vào thùng phuy hắn bước xăm xăm về phiá hắn vừa chỉ. Đột nhiên thằng Mike nghe tiếng hắn gầm lên tục tĩu:
- Đ. Mẹ thằng “John Mỹ chính hiệu” này. Đã ngu bẩn lại nhát nữa. Sợ ma không dám mò ra bãi rác kia mà ỉa chứ gì? Làm ngay một đống ở đây. Thối đéo chịu được.
- Ha. Thằng mọi Jamaica này. Mày dám ngoác mồm chửi bố mày hả? Đ. Mẹ mày chứ. Tại sao mày không cút ngay về xứ nghèo đói khốn khổ khốn nạn của mày đi. Chẳng lẽ mày không biết mày đang đứng ở đâu và trước mặt mày là ai sao? Tao là “John Mỹ chính hiệu”. Tao muốn ỉa đâu cũng được. Không những trong nước Mỹ mà ngay cả ngoài nước Mỹ. Thằng nào mè nheo tao bắn vỡ sọ.
Thằng Mike lầm lũi quay lưng đi được một quãng đường khá xa. Những tiếng chửi bới lẫn nhau của hai thằng Mỹ con ấy quyện mùi khăn khẳn từ cái ngõ bẩn thỉu tối tăm vẫn còn bám theo.Đoành. Một tiếng nổ khô đanh vọng tới từ đằng sau.

     Vancouver 1999  

More...

sông Thương

By Chủ bút: Hà Chính Bình

 


                      Sông thương

                                       Đã hơn mt ln em nghe anh k
                                       Chuyn sông Thương chn non xanh
                                       Tht xa mà như k bên ngõ
                                       Đường vào lòng em đường ti tim anh.

                                       Mt sáng trên chuyến xe
                                       S đưa anh tr li ging đường
                                       Gia đám đông giơ tay vy gi
                                       Anh thy trong mt em
                                       Trong đục đôi dòng
                                       Sông Thương mt thu
                                       Lp loáng mênh mông . . . 

                                       Mt chiu hè min trung du Bc b
                                       Nh em . . .
                                       Đón gió đồng hoang
                                       Mà ng . . .
                                       Hơi em th t vùng bin
                                       Đỉnh Tam đảo m xa đội chút nng vàng
                                       Gii la tím vt ngang tri thêu chim lc t
                                       Đất  nước quê hương trong mùa la đỏ
                                       Ri thiêu mm xanh ước mơ
                                       Chia mi con người thành hai na
                                       Na gian ngoan và na di kh. 

                                       Anh thy em và thy em rt rõ
                                       Vn âm thm thanh thoát ngây thơ
                                       Trên bến lnh đôi dòng l nh
                                       Sông Thương mt thu
                                       Trôi xuôi lng l . . .
 
                                       Anh chưa qua sông Thương
                                       Nhưng lòng anh biết nh
                                       Anh chưa ung nước sông Thương
                                       Nhưng biết ngt đậm đà
                                       Bi sóng lòng anh cun trào theo sóng nước
                                       Bi tình anh cha trn mi tình xa. 

                                                    Hà Chính Bình  
                                                    
Hà Bắc 1972

More...

Chào bạn!

By Chủ bút: Hà Chính Bình

Hà Chính Bình chào bạn!

HCB

More...